Bilmece

BİLMECE

Gülen ayva, ağlayan da nar ağacı:

Sonbaharda yemiş verdi darağacı!

(1965)

Şiirin adından da belli olduğu üzre, bilmece kalıbına dökülerek yazılmış bir şiir. Sanat dalları arasında ele aldığı mevzuyu gizlemeyi en güzel ve estetik biçimde başaran şiir türüne şahane bir misal yazmış Üstad. Bilmeceyi çözmek de bize düşüyor.

Darağacı, idam cezasının infaz edildiği yer. Ve bu ağacın vereceği meyve, boynuna yağlı urgan geçirilerek idam edilen kişidir. Cansız beden darağacında olgunlaşmış bir meyve gibi asılı durur. Üstadın bu şiirinde Menderes’in idamına işaret ettiğini görmek mümkün. Menderes, 1961 yılının sonbaharında idam edilmişti. Yani bu idam üzerine darağacı, sonbaharda yemiş verdi. Ayva ağacının gülmesi ve nar ağacının da ağlaması benzetmeleri hakkında açıklayıcı bir fikrim yok. İkisi de sonbaharda meyve veren ağaçlar bildiğim kadarıyla. Asıl meyve vermesi gereken, verdiği meyvelerle insanlara faydalı olan bir ağaç, verdiği meyve ölümden ibaret olan darağacının haksız yere meyve vermesini istemeyecek ve katliama eşit olan bir meyvenin darağacında sallandığını gördüğü vakit üzülecektir, ağlayacaktır. Çünkü menfi ciheti olan bir meyvedir darağacının meyvesi. Bu durumda, cansız varlıklara insanî özellikleri yükleyerek yapılan kişileştirme sanatına bir misal olan bu mısrada, nar ağacının ağlama sebebini belki açıklayabiliriz. Ama ayva ağacı neden gülmektedir? Yorumlarınızı bekliyorum arkadaşlar.

Darağacı, idam cezasının infaz edildiği yer. Ve bu ağacın vereceği meyve, boynuna yağlı urgan geçirilerek idam edilen kişidir. Cansız beden darağacında olgunlaşmış bir meyve gibi asılı durur. Üstadın bu şiirinde Menderes’in idamına işaret ettiğini görmek mümkün. Menderes, 1961 yılının sonbaharında idam edilmişti. Yani bu idam üzerine darağacı, sonbaharda yemiş verdi. Ayva ağacının gülmesi ve nar ağacının da ağlaması benzetmeleri hakkında açıklayıcı bir fikrim yok. İkisi de sonbaharda meyve veren ağaçlar bildiğim kadarıyla. Asıl meyve vermesi gereken, verdiği meyvelerle insanlara faydalı olan bir ağaç, verdiği meyve ölümden ibaret olan darağacının haksız yere meyve vermesini istemeyecek ve katliama eşit olan bir meyvenin darağacında sallandığını gördüğü vakit üzülecektir, ağlayacaktır. Çünkü menfi ciheti olan bir meyvedir darağacının meyvesi. Bu durumda, cansız varlıklara insanî özellikleri yükleyerek yapılan kişileştirme sanatına bir misal olan bu mısrada, nar ağacının ağlama sebebini belki açıklayabiliriz. Ama ayva ağacı neden gülmektedir? Yorumlarınızı bekliyorum arkadaşlar.

selamun aleykum.

oncelikle reyhani tebrik ediyorum,gercekten cok hos ve sade bir yorum olmus,ama ben bilmeceyi bir kac kere okuduktan sonra soyle bir sey dusundum,belki alakasiz olabilir ama aklima geldi ben de yazayim istedim.

eger bu bilmecenin adnan menderese itafen yazildigini dusunecek olursak soyle bir sonuc cikarmakta mumkun: bilindigi gibi ayva buyuk,sert,ve eksi bir meyvedir,buna mukabil nar ise,yine buyuk,kipkirmizi,eksi ama ayvaya gore daha cok haz veren ve ayni zamanda icinde birden cok tanecik barindiran bir meyve.burda ayvayi o zamanki baskici ve dikdator yoneticileri nar'i ise cogunluk olan halki anlatmak icin kullanmis olabilir ustad.

tabi bizimki sadece dusunce,ustad duysa belki de bir sigara daha yakar gencligin haline bir kez daha uzulur efkarlanirdi.

selametle

sunu eklemeyi unuttum, ayva gulerken,yani sozde devlet adamlari ayva misali eksi eksi gulerken ,cogunluk olan halk ise aglayan dir.

Ayvanın ve narın niteliklerine göre yaptığınız açıklama şiirin manasına son derece uyum sağlıyor. Çok büyük umutlarla ve beklentilerle yönetim koltuğuna gelen Menderes, halkın gözünde ve gönlünde kahraman mesabesine kadar yükselmişti. Zulmün ve baskının had safhaya ulaştığı İnönü devrinden sonra, öncelikle zikriyle (İzmir konuşmasında: Müslümanlığın bütün icapları yerine getirilecektir, demişti rahmetli Menderes) ve Müslümanların ruhuna bir ok gibi saplanan Türkçe ezan meselesini kaldırmasıyla da icraatıyla milletin bağrına bastığı bir yönetici başa geçmişti. Lakin işin serencamını darağacında sonlandırdı ruhu küfür mayasıyla yoğrulanlar. Ve bu cinayetin ardından ağlayan, nar tanelerinin bir kabuğa sıkışması gibi küfür zihniyetinin ağı içinde sıkışıp kalan halk oldu. Çünkü Menderes, umuttu, geleceğin geçmişten daha iyi olacağını müjdeleyen bir muştuydu. Ve dediğiniz gibi ekşi ayva, yani istibdatı simgeleyen ayva, güldü. Amacına ulaşmış ve İslama ışık yakan bir kişi bu dünyadan gönderilmişti.

Fikrinizi paylaştığınız için teşekkür ederim. Üstad efkarlanmaz, bu pırıltılı fikrin ve manayı aramanın yolunda doğru kola ulaşan gencin karşısında gözleri parıldar, yüreği umutla dolar, emekleri bir zihinde yeşerdiği için Allaha şükrederdi. Selamla ve saygıyla.

Bilmeceyi çözdüğünüz için teşekkürler. Menderes 1961 yılında asılmış olsa da, Üstadın bu mevzuda yazdığı şiirler 64-65 yıllarına kadar uzanyor. Menderes hayattayken de ona yazdığı bir şiiri var Üstadın. Şurada: http://www.n-f-k.com/nfkforum/index.php?sh...ic=2096&hl=

İdamından sonra yazdıkları arasında bir de Zeybek şiiri var. Ki o şiiri Üstad, Çile kitabının Kahramanlar bölümüne almıştı. Onu da buraya tıklayıp okuyabilirsiniz: http://www.n-f-k.com/nfkforum/index.php?sh...ic=2092&hl=

Nar'ın Arapça anlamı ateştir. Burada cehenneme bir gönderme olabileceğini düşünüyorum.